ព្រះសហគមន៍គ្រិស្តសាសនា ឣូតូដុក ប្រចាំនៅប្រទេសកម្ពុជា (តំណាងព្រឹទ្ធាចារ្យមូស្គូវ)

សត្ត​ នីគីតាស់ បានកើតនៅតំបន់ប៊ីធីនី (Bithynia) ក្នុងទីក្រុង​ កេសារីយ៉ា (Caesarea)។ ឪពុករបស់លោកឈ្មោះហ្វីឡារ៉េត (Philaret) បានបួសជាព្រះសង្ឃក្រោយពេលប្រពន្ធរបស់ លោកទទួលមរណភាព​ ហើយ សត្តនីគីតាស់បានយកទៅនៅជាមួយលោក​យាយខាងឪពុកគាត់។ លុះពេញវ័យ និងបញ្ចប់ការសិក្សាគ្រប់គ្រាន់ លោកបានចូលសង្ឃស្ថានមេឌីគ្យ៉ុង (Medikion) ធ្វើជាព្រះសង្ឃ ដែលត្រូវបានបំបួស​ដោយ ព្រឹទ្ធាចារ្យនីសេហ្វ័រ (Nicephorus)​។

ក្រោយពី៧ឆ្នាំក្នុងការ​លំបាក​ និងការលត់ដំខ្លួនយ៉ាងតឹងរឹង សម្ដេច ប៉ាទ្រីអាក្ខ តារ៉ាស៊ីយ៉ុស (Tarasius) បានតែងតាំង លោកជាហៀរ៉ូម៉ាង់ [បូជាចារ្យដែលជាសង្ឃ] (hieromonk)​។
ក្រោយពេលព្រឹទ្ធាចារ្យនីសេហ្វ័រ និងលោកអាថាណាស៊ីយ៉ុស (Athanasius)​ (មិត្តស្មោះស្ម័គ្ររបស់លោក) ទទួលមរណភាព សហគមន៍សង្ឃបានជ្រើស រើស សត្តនីគីតាស់ជាព្រឹទ្ធាចារ្យ ទោះបីលោកមិនព្រមក៏ដោយ។​ អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ សត្តនីគីតាស់ បានក្លាយជាគំរូនៃជីវិតជាអ្នកបួស និងជីវិតបរិសុទ្ធដល់សហគមន៍សង្ឃ។

នៅពេលអធិរាជ ឡេអូទី៥ (Leo V) ជនជាតិអាមេនី ឡើងសោយរាជ្យ បន្ទាប់ ពីព្រះនាងអ៊ីរ៉េន (Irene) ដែលជាគ្រិស្តសាសនិក​ដ៏ស្មោះស្ម័គ្រ​ និងព្រះចៅអធិរាជ​ នីសេហ្វ័រ និងមីខាអែល​ ដែលជាគ្រិស្តអ័រតូដុក្ស សង្គ្រាមរូបអាយខន​​ (iconoclastic struggle) បានឆាបឆេះឡើងវិញ។ ព្រះចៅអធិរាជនេះ បានដកហូតតំណែងសម្ដេចប៉ាទ្រីអាក្ខនីសេហ្វ័រ និងនិរទេសលោក ហើយតែងតាំង​ អ្នកបង្រៀនខុសឆ្គង ឈ្មោះ​ធីអូដូតុស កាស៊ីតេរ៉ាស់ (Theodotus Cassiteras)​ ដែលជាមនុស្សមានជីវិតមិនបរិសុទ្ធ​ ឲមានឋានះនេះវិញ។ សត្តនីគីតាស់ក៏ត្រូវគេចាប់ដាក់គុក និងធ្វើទារុណកម្មដែរ​​ ប៉ុន្តែលោកនៅតែមាំមួនក្នុងជំនឿអរតូដុក្ស (Orthodoxy)។

លោកត្រូវបានគេដឹកពីគុកមួយទៅគុកមួយ ហើយបានរងទុក្ខដោយសារការអត់ឃ្លាន ស្រេកទឹក រងារ ភាពក្តៅហែង និងការជេរប្រមាថ ។ ប៉ុន្តែលោកមិនបានអនុញ្ញាតឱ្យឲជំនឿរបស់លោក​ វៀចវេរឡើយ។​ ការសើចចំអករបស់មនុស្សម្នាក់ឈ្មោះនីកូឡាស់ (Nicholas)​​ ធ្វើឲលោកពិបាកចិត្តជាងគេ។​ នៅថ្ងៃមួយ ឪពុករបស់នីកូឡាស់ដែលបានទទួលមរណភាព បានបង្ហាញខ្លួនៅក្នុងសុបិនរបស់ ​នីកូឡាស់ ហើយជេរប្រទេចគាត់ថា៖​ «ឈប់ធ្វើបាបអ្នកបំរើរបស់ព្រះអម្ចាស់ម្នាក់នោះទៅ!»។ ចាប់ពីពេលនោះមក​ នីកូឡាស់ បានស្ដាយបាប ហើយមិនត្រឹមតែឈប់ធ្វើបាបសត្តនេះទេ ថែមទាំងរារាំងអ្នកដទៃមិនឱ្យធ្វើបាបលោកផង។

នៅពេលអធិរាជ ឡេអូ ជនជាតិអាមេនី បានស្លាប់ទៅ​ អំណាចត្រូវបានផ្ទេរទៅចៅអធិរាជអរតូដុក្សមីខាអែល ប៊ែលប៊ូស (Michael Balbus) (អធិរាជ​​ ដែលនិយាយជាប់ត្រដិត)​ ហើយលោកបានដោះលែងអ្នកទទួលរងទុក្ខម្នេញ ទាំងអស់ ដែលស្មោះត្រង់នឹងជំនឿ គ្រិស្ត អ័រតូដុក្ស។

សត្តនីគីតាស់បានចាកចេញទៅកន្លែងស្ងាត់មួយនៅជិតក្រុងកុងស្តង់ទីណូប៉ូល (Constantinople) ដើម្បីចំណាយពេល​វេលាដែលនៅសល់ក្នុងលោកកិយ៍នេះ ដោយការអធិស្ឋាន និងថ្លែងអំណរគុណដល់ព្រះអម្ចាស់។​ ក្នុងមួយជីវិតនេះ លោកបានប្រព្រឹត្តអព្ភូតហេតុជាច្រើនតាមរយៈការអធិស្ឋាន។​​ ពេលលោកទទួលមរណភាព រាងកាយរបស់លោកត្រូវបានយកទៅសង្ឃស្ថានរបស់លោក។
ក្នុងពេលដង្ហែសព មនុស្សមានជំងឺជាច្រើនបានប៉ះពាល់រាងកាយ របស់លោក ហើយបានជាសះស្បើយ។ សពរបស់លោកត្រូវបានទុកនៅជិតផ្នូរ របស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនីសេហ្វ័រ​​ (ឪពុកខាងវិញ្ញាណរបស់លោក) និងលោកអាថាណាស៊ីយ៉ុស (មិត្តស្មោះស្ម័គ្ររបស់លោក)។
សត្តអ្នកដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យនេះបានទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ៨២៤នៃគ្រិស្តសករាជ។