ព្រះសហគមន៍គ្រិស្តសាសនា ឣូតូដុក ប្រចាំនៅប្រទេសកម្ពុជា (តំណាងព្រឹទ្ធាចារ្យមូស្គូវ)

សត្ត គីរីល មានកំណើតក្នុងគ្រួសារអភិជន ហើយជាសាច់ញាតិនឹងសម្ដេចប៉ាទ្រីអាក្ខ ថេអូហ្វីលុស (Theophilus) នៃអាឡិចសង់ឌ្រី។ បន្ទាប់ពីសម្ដេចប៉ាទ្រីនេះអាក្ខសោយទិវង្គត គាត់ត្រូវបានតែងតាំងជាសម្ដេចប៉ាទ្រីអាក្ខបន្ទាប់។ ក្នុងអំឡុងពេលជីវិតរបស់គាត់ គាត់បានដឹកនាំការតស៊ូយ៉ាងខ្លាំងក្លាចំនួនបីដង៖ ជាមួយពួកបង្រៀនខុសឆ្គងណូវ៉ាទៀន (Novatianist heretics), ជាមួយពួកបង្រៀនខុសឆ្គងណេស្តូរីអុស (Nestorius) និងជាមួយពួកជ្វីហ្វនៅអាឡិចសង់ឌ្រី។

ពួកណូវ៉ាទៀនមានដើមកំណើតនៅទីក្រុងរ៉ូម ហើយបានដាក់ឈ្មោះតាម ណូវ៉ាទៀន (Novatian) ដែលជាព្រឹទ្ធាចារ្យនិងមេដឹកនាំនៃក្រុមបង្រៀនខុសឆ្គងនេះ។ ពួកគេមានមោទនភាពលើសីលធម៌របស់ពួកគេ ហើយតែងដើរស្លៀកសំលៀកបំពាក់ស ហាមឃាត់ការរៀបការលើកទីពីរ និងយល់ថាមិនគួរអធិស្ឋានជាមួយអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបធ្ងន់ ឬទទួលអ្នកដែលបានចាក់ចេញពីព្រះសហគម៍អោយពួកគេត្រឡប់មកព្រះសហគមន៍វិញនោះឡើយ ទោះបីពួកគេកែប្រែចិត្តគំនិតខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយក៏ដោយ។ សត្ត គីរីល បានឈ្នះលើពួកគេ ហើយដេញពួកគេចេញពីអាឡិចសង់ឌ្រីជាមួយនឹងប៊ីស្សបរបស់ពួកគេ។

ការតស៊ូជាមួយពួកជ្វីហ្វគឺកាន់តែពិបាកនិងបង្ហូរឈាមជាងនេះ។ ចាប់តាំងពីសម័យអាឡិចសង់ដ៍មហារាជ (Alexander the Great) បានបង្កើតទីក្រុងនេះ ពួកជ្វីហ្វមានអំណាចខ្លាំងនៅក្រុងអាឡិចសង់ឌ្រី។ ការស្អប់របស់ពួកគេចំពោះគ្រីស្ទានគឺឃោរឃៅនិងលីលារខ្លាំង។ ពួកគេសម្លាប់គ្រីស្ទានតាមរយៈការក្បត់ ការដាក់ថ្នាំពុល និងការឆ្កាងនៅលើឈើឆ្កាង។ បន្ទាប់ពីការតស៊ូដ៏យូរនិងលំបាក សត្ត គីរីល បានជោគជ័យក្នុងការដេញពួកជ្វីហ្វចេញពីអាឡិចសង់ឌ្រី ក្នុងរាជ្យរបស់ព្រះចៅអធិរាជ ថេអូដូស៊ីអុសជនវ័យក្មេង (Theodosius the Younger)។

ទោះជាយ៉ាងណា ការតស៊ូរបស់គាត់ជាមួយណេស្តូរីអុស (Nestorius) សម្ដេចប៉ាទ្រីអាក្ខនៃកុងស្តង់ទីនូប៉ូល (Patriarch of Constantinople) ត្រូវបានដោះស្រាយនៅក្នុងក្រុមព្រឹក្សាសន្និបាតសកលលើកទី៣ (Third Ecumenical Council) [ក្រុងអេភេសូ ឆ្នាំ ៤៣១ គ.ស.]។ សត្ត គីរីល បានធ្វើជាប្រធានសន្និបាតនេះ ហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះដែរ លោកបានតំណាងឱ្យសម្ដេចប៉ាប សេឡេ ស្ទីន (Pope Celestine) នៃទីក្រុងរ៉ូម ដោយសារការស្នើសុំរបស់លោក ដែលមិនអាចចូលរួមសន្និបាតបានដោយសារវ័យចំណាស់។ ណេស្តូរីអុសត្រូវបានផ្ដន្ទាទោស ដាក់អាណាទេម៉ា(ត្រូវបានថ្កោលទោសថាជាគ្នានឹងសេចក្ដីអាក្រក់) មិនឲ្យចូលព្រះសហគមន៍ និងត្រូវព្រះចៅអធិរាជនិងបន្ដេញចេញទៅដែនដីខាងកើតនៃចក្រភព ដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានស្លាប់យ៉ាងវេទនា (ដោយសារដង្កូវស៊ីអណ្តាតរបស់គាត់ ដែលគាត់បានប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រមាថមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ (Theotokos) ដោយហៅនាងថាជាមាតារបស់ព្រះគ្រីស្តតែប៉ុន្នោះ (Christotokos))។ បន្ទាប់ពីការតស៊ូនេះបានបញ្ចប់ សត្ត គីរីល បានរស់នៅក្នុងសន្តិភាព និងថែរក្សាហ្វូងគ្រិស្តានយ៉ាងក្លៀវក្លា។ លោកបានចូលទៅឯព្រះអម្ចាស់ក្នុងឆ្នាំ ៤៤៤ គ.ស.។ តាមពាក្យបន្តគ្នាមកថា លោកជាអ្នកនិពន្ធការអធិស្ឋាន៖
“សូមអរសប្បាយ,ឲស្ត្រីព្រហ្មចារីជាមាតានៃព្រះជាម្ចាស់, ម៉ារីដ៏ពោរពេញដោយព្រះគុណ!” [The Hail Mary] ។